Willay

Kallari Yuyay

Ecuador mama llaktapak hatun kamachik pankakunapika nikunmi, Kichwaka, shinallatak kayshuk shimikunapash rimashkami kana kan maykan llaktakunapi chay shimikuna rimay kashpaka. Shinapash, chaymanta ashtawan sinchiyachishpa llamkaykunaka mana tiyashkachu kan. Mama llakta pushakkuna, marka pushakkuna, shinallatak kiti pushakkunapash mana ima llamkaykunata rurashkachu kan kunankunakaman runa shimikunata sinchiyachinkapak yuyaywanka. Chaymantami rikunchik, may mutsurishkami kan shimikunamanta llamkana.

Kichwa shimika, Ecuador mama llaktapi kati rimay shimimi kan. May shuk hunu runakunami riman nishkami kan tawka killkashka kamukunapi, Gualapuro (2017), Cole (1980), Gomez-Rendon (2997, 2017). Shina kashpapash kay shimika rimashka yallishka shimimi kan, mana killkashpa yuyaykunata wakaychik shimika mana kashkachu kan. Kay kunan pachakunapika, mana killkashka shimikuna kashpaka llakimi kan. Kichwa shimi, shinallatak shuk shimikunapashmi chinkarinka.

Ecuadorpika, tukuy ima killkashkakunapash Kastilla shimipillami killkashka kan. Ashtawankarin, wakin yuyaykunaka English shimipimi killkarishka kan. Kichwa shimika, kanchaman sakirishkami kan kay killkaykunapika. Chayta rikushpami yuyarishkanchik, Kichwa shimita sinchiyachinkapakka killkanami kan.

Ima Shina

Kallarinkapakka, rikunami kanchik maypita mushuk yuyaykuna, shinallatak yachaykunapash llukshinakun. Kaykunaka ashtawanpachaka kay hatun yachana wasikunapimi pukurinkuna kan. Chaymantami yuyarishkanchik Kichwa wamrakuna kuytsakunaka imashpata mana Kichwapi paykunapak yuyaykunatak killkanman nishpa.

Kay wamrakuna kuytsakunaka sumak yuyay sapa, pukurishkakunami kan. Chaymantami, Kastilla shimiwan pakta Kichwa shimita churankapak yuyaywanmi kay Taripaykunapak yanapaykunataka wiñachinkapak munanchik

Pikunawan

Hatun yachana wasipi yachakuk kuytsakuna wamrakuna
Paykunapak yuyayta, taripaykunata killkankapak munakkuna

Kullkimanta

Kichwa English shimiyukta hatushpa tantachishka kullki.
Ecuador mama llaktamanta llukshishpa shuk llaktapi kawsanakun mashikuna yanapay.
Kullki kamachik ukukuna (Pilahuin tio, Mushuc Runa, Imbacoop, shukkunapash).
Shuk shuk runakuna, shinallatak kullki wiñachik, llamkay ukukunapash

Pushashpa Rikunamanta

Kichwa shimimanta yachakkuna
Yachana wasikunapi Kichwata yachachikkuna
Kichwa shimimanta llamkakkuna

Kay mashikunallatakmi kullki kamachikunatapash rikushka kanka. Yachana wasikunawan pakta, shinallatak kimirishka kullki kamachik wasikunawan.

Akllanamanta

Kay rurayka pukllay shinami kanka. Kay katipi rikuchishka shinami rurana kan:

Kayachi, willachiy

Uyachik antakunapi, shinallatak willachik pankakunapipash

Pukllaypak kachamunakunamanta

Yachakukkuna killkanka kallari willachik yuyaykunata
Kay kallari yuyaykunaka paykunapak Yachana wasipi tukuchinkapak taripay yuyaymantami kana kan
Kichwa shimipimi killkashka kana kan.

Akllaymanta

Kichwamanta yachak mashikuna akllana ashtawan allipacha yuyayta. Kaykunapika rikunami kan

Yuyayta
Ima shinata Kichwa shimita shinallatak kawsaytapash sinchiyachin
Mushuk yuyaykunachu
Paktachi ushanachu kay yuyaykunatak
Taripaykunata ruray ushanachu kan

Willachinamanta

Akllashka hipaka willachina:

Mishak kuytsa-wamrakunaman willachina
Paktana pachakunata churana
Mishashka kullkita kunamanta rikuna
Chawpi kullkita kuna mishashkakunaman
Shuk pankapi paykunapak shutita churashpa aspichina, katichinkapak

Akllakkunamanta

Shuk llamkaypura yanapariy ukumi tiyarina kan kay killkashkakunata rikunkapak.

Kay rikuk mashikunaka charinami kan 3niki yachakushka pankakunata.
Kichwa shimita, rimaypi, uyaypi shinallatak killkaypipash alli yachashkami kana kan.
Killka katinkapak rikukushpaka kay taripay yuyaykunawan chimpapurashpa yachakushka mashikunami kana kan.
Paykunaka Yachana wasikunaman, yachachikkunawan paktallami kay mishashka kuytsa-wamra alli llukshichunka paktalla llamkana kan.
Shuk killkashkakunatami kay Killkashun tantanakuyman kachamuna kan ima shina rihuykunatak willashpa.
Alli yuyaywan yanapana kan.